BİR DEVRİN ROMANI - İTTİHATÇI İKTİDAR DÖNEMİ

Bir darbenin romanı olur mu? Evet, olur! Uzun yılları etkileyen, bir milletin kaderinde önemli olayların başlatıcısı olursa elbette olur. Burada anlattığımız darbe; 1913 yılında devleti ve kendilerini tehlikede gören insanların "denize düşen yılana sarılır" atasözünü doğrularcasına, hiç kimsenin düşünüp de cesaret edemeyeceği bir tedbire başvurdukları, uzun yıllar içinde sık olmasa da görülen türdendir. Romanını yazdığımız darbe; işte böyle, insanların büyük çoğunluğunun cesaret edemeyerek yapmaktan kaçınacağı bir darbedir. Çoğunluk cesaret edemez fakat başka hiçbir çaresi kalmayanların azınlık da olsalar yapabileceklerine inandıkları bir darbe olunca o darbenin romanı da olur.

Darbe sözü, siyaset lügatinde "Bir ülkede baskı kurarak, zor kullanarak veya demokratik yollardan yararlanarak hükümeti istifa ettirme veya rejimi değiştirecek yönetimi devirme işi"dir. Yani seçilmiş ya da atanmış bir hükümetin zor kullanılarak görevine son verilmesidir. 1913 yılı ocak ayında Osmanlı Devleti'nde böyle bir olay yaşanmıştır. Darbeyi yapan, o dönemin güçlü siyasi partilerinden İttihat ve Terakki Fırkası'dır. Roman, bu darbenin üzerine kurgulanmıştır.

Bu romanda; nedenler, niçinler, darbeyi yapanların ruhsal durumları, yaşadıkları ve darbe yapmaya karar verişleri ile birlikte onların hayal bile edemedikleri sonuçlar, bilimsel bir tarih anlatısı yerine bir roman anlatısı içinde mercek altına alınmıştır. Bu, tarihî bir olaydır. Elbette o tarihî olayı düşünüp gerçekleştirenler ve olayın kendisi tarihe sadık kalınarak anlatılmıştır.

Dünya tarihinde etkileri bu kadar uzun yıllara yayılan, sonuçları bakımından daha sonra gerçekleşecek birçok olaya yön veren ve yeni yönetim biçimlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan çok az sayıda darbeden söz edilebilir. Bu bakımdan 1913 yılında yapılan sadece bir darbe değil, aynı zamanda bir devrimin ilk kıvılcımıdır. Biraz abartarak şöyle de diyebiliriz: Bu darbe olmasaydı belki o zaman İttihat ve Terakki Partisi olmayacak; Enver Paşa, Talat Paşa, Cemal Paşa adlı paşalarımız da olmayacaktı. Belki de I. Dünya Savaşı'na girmeyecek, bir Kurtuluş Savaşı vermek mecburiyetinde kalmayacak ve belki de bugünkü Türkiye Cumhuriyeti Devleti de olmayacaktı…

Bu yüzden bu darbenin romanını yazmayı düşündüm. İyi mi oldu, kötü mü oldu? Tartışılsın istedim. Konu hakkında yazılanların hiçbirinde, eski ya da yeni, böyle bir tartışmaya rastlamadım. Bu konu bana göre tartışılması gereken bir konu; çünkü yaşanmış bir olaydan ders çıkarmak gerekir diye düşünüyorum.

Kitabım sadece bir düşünce ürünüdür. Hiç kimseyi ya da hiçbir kurumu yüceltmek veya yermek amacı taşımamaktadır. Birazı da elbette kurgudur. Fakat bu olay, kim ne derse desin çok önemli sonuçları olan bir olay olduğu için öğrenilmesini ve anlaşılmasını istedim…